Türkiye’de Kuluçka Merkezleri

Kuluçka merkezleri,  destek verdiği girişimin hayata geçmesinde önemli rol oynayan, girişime finansal destek sağlayan ve yatırımın önünü açan kuruluşlar olarak tanımlanır. Kuluçka merkezlerinin verdiği finansal destekler sınırlı olmakla birlikte daha ziyade rehber bir kuruluş olarak, girişimciye gelişmesi açısından fırsat veren ve işletmenin en kırılgan zamanlarında verilen teknik destek ile büyümesini sağlayan merkezlerdir.

Girişim Hızlandırma Programları ise daha ziyade iş fikirlerini hayata geçirmiş girişimcilerin başvurabilecekleri programlardır. Bu programlar sayesinde girişimciler bir çok farklı alanlarda aldıkları eğitimler(temel girişimcilik eğitimleri, şirket değerlemeleri, yatırımcı sunumları, iş modeli ve pazarlama vb…) ile perspektiflerini genişletebilirler. Ayrıca sunulan bazı  imkanlar ile  şirketlerini yurt dışına açabilir, yurt dışında düzenlenen hızlandırma programları ile deneyim kazanabilir, bağlantı ağlarını çeşitlendirme imkanı yakalayabilirler.

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununda Kuluçka merkezi (İnkübatörler)

Kuluçka merkezi diğer bir adıyla inkübatörler 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununda da kendisine yer bulmuştur.  Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nde Kuluçka Merkezleri;” Özellikle genç ve yeni işletmeleri geliştirmek amacıyla; girişimci firmalara ofis hizmetleri, ekipman desteği, yönetim desteği, mali kaynaklara erişim, kritik iş ve teknik destek hizmetlerinin bir çatı altında tek elden sağlandığı yapılar” olarak tanımlanmıştır. İlgili yönetmelikte “Yönetici şirket; Bölgede Ar-Ge ve yenilikçi firmaları yetiştirmek, genç ve yeni işletmeleri geliştirmek amacıyla kuluçka merkezi faaliyetinde bulunur.” denilmek suretiyle Teknokentlerin Yönetici şirketlerine özel bir misyon yüklemiştir.

Yönetmelikte Kuluçka firmaları; Ar-Ge, teknolojik yenilik, yazılım ve tasarım faaliyetlerine yönelik doğrudan desteklenen veya kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işletmeleri tarafından yarışma programları ile desteklenmesi uygun görülen veya bu faaliyetlerde bulunan en fazla üç yıllık, proje sahibi girişimciler ya da yeni işletmeler olarak tanımlanmış olup, pratikte karşılığı daha ziyade Tübitak BİGG Programı veya Teknogirişim Sermayesi Desteği alarak kurulan firmalardır.

Bölge yönetici şirketlerinin kuluçka merkezi kurmaları ve belli bir sayıda kuluçka firmasına ev sahibi yapması yönetmelikle zorunlu kılınmıştır Zira Yönetici Şirketler eğer bölgede TEKMER yoksa  faaliyete geçtikten en geç bir yıl sonra bir kuluçka merkezi kurmak zorundadırlar. Bu kuluçka merkezlerinde ise bölgede faaliyet gösteren firma sayısının en az yüzde onu kadar kuluçka firmasına yer verilmek zorundadır.  Bölge içerisinde, var ise TEKMER’de yer alan kuluçka firmaları da bu hesaba dahil edilir.

Bölge yönetici şirketince, kuluçka firmalarına, Bölgede uygulanan birim metrekare kira ücretlerinin; kamu destekli Ar-Ge projesine sahip olanlar için %25’inden, diğerleri için %50’sinden fazla olamaz. Ar-Ge projesi süresi esas alınarak kuluçka firmalarına en fazla 36 aya kadar yer tahsis edilir. Yer tahsis edilirken diğer firmalardan tamamen ya da kısmen ayrıştırılmış ofis alanlarının oluşturulmasına özen gösterilir.

Yönetici şirketin kuluçka programı kapsamında kuluçka firmalarına sağladığı imkânlar şöyledir;

• Ofis imkânı, mobilya ve donanım sağlanması, ihtiyaç duyulan altyapının ve ortak mekânların oluşturulması,

• Sekreterya ve destek hizmetlerinin sunulması, donanım ve yazılımlara erişimin sağlanması,

• Yarışma ve benzeri girişimciliği teşvik edici programların organize edilmesi,

• İlgili eğitim, seminer ve atölyelerin düzenlenmesi,

• Yönetim desteği, kritik iş ve teknik desteklerin verilmesi,

• Teknik ve idari konularda danışmanlık ve danışmanlık hizmetlerinin sağlanması,

• Şirketleşme, ticarileşme,uluslararasılaşma ve benzeri alanlarda desteklerin sağlanması,

• Ar-Geve yenilik faaliyetleri ile ilgili finansmana erişim konusunda danışmanlık sunulması, mevcut programlara yönlendirilmesi veya uygun yapılar ile bir araya gelinmesine destek olunması gibi imkânları yönetici şirket tarafından kuluçka firmalarına sağlanmaktadır.

Diğer Kuluçka Merkezleri

Kuluçka merkezlerinin amaçları; firmaların teknolojiye dayalı olarak kuruluşunu hızlandırmak, yeni bir iş fikrini her anlamda geliştirerek hayata geçmesine yardımcı olmak, kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını teşvik ederek ekonomik gelişmeye ve büyümeye destek sağlamak olarak sıralanabilir. Kuluçka merkezleri destek verdiği iş fikri ile yatırımcı ve girişimci arasında iş bağlantısının kurulmasını sağlar ve girişimciye işyeri tutmaktan pazarlamaya, şirket yönetmekten gerekli araçları temin etmeye kadar bu süreçte yardımcı olur.

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri dışında girişimcilik ekosistemine katkısı olan bir çok özel sektör kuluçka merkezi veya hızlandırma programları mevcuttur.  Bu programlar çeşitli amaçlar ile yürütülüyor olsa da hemen hemen hepsinin girişimcilere sağladığı bazı ortak avantajlar sağlarlar.

Kuluçka merkezlerinin avantajları şöyle sıralanabilir;

• Kuluçka merkezlerinin girişimcilere yeni iş fikirlerinde finansal desteğin sağlanması ve firmanın ihtiyacına göre yer tahsis edilmesi,

• Yönetim, teknik ve mali konularda danışmanlık hizmetleri verilmesi,

• Kuluçka merkezlerinde birçok girişimcinin aynı yerde bulunmasıyla birlikte firmaların bağlantı içinde olması ve bu durumun da firmalar üstünde olumlu etki yaratarak projenin gelişmesine katkı sağlaması gibi kazanımlar sıralanabilir. Buradan yola çıkarak ve yapılan araştırmaları göz önüne alınarak bir değerlendirme yapıldığında, kuluçka merkezi bünyesinde kurulan firmaların başarı oranlarının, diğer firmaların başarı oranına bakarak daha yüksek olduğu söyleyebilir.

Türkiye’de yer alan kuluçka/hızlandırma merkezlerinin illere göre dağılımı ise şöyledir;

1. ATOM ÖN KULUÇKA MERKEZİ
2. AVEA LABS
3. BIC101 HIZLANDIRMA PROGRAMI
4. BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ HAYALET KULUÇKA MERKEZİ
5. ETOHUM GİRİŞİM HIZLANDIRMA PROGRAMI
6. EMBRYONIX
7. ENDEAVOR
8. FİKİR KÜPÜ– TEKNOPARK İSTANBUL
9. FOUNDER INSTUTE ISTANBUL KULUÇKA PROGRAMI
10. GARANTİ PARTNERS
11. GİRİŞİM FABRİKASI
12. HACKQUARTERS HIZLANDIRMA PROGRAMI
13. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TTM
14. INOVENT
15. INVENTRAM
16. İTÜ ÇEKİRDEK ERKEN AŞAMA KULUÇKA MERKEZİ
17. KOSGEB GİRİŞİMCİLİK DESTEK PROGRAMI
18. KWORKS GİRİŞİM HIZLANDIRMA PROGRAMI
19. SABANCI SUCOOL ÖN KULUÇKA MERKEZİ
20. STARTUPBOOTCAMP İSTANBUL
21. TİM-TEB GİRİŞİM EVİ
22. TÜBİTAK BİGG
23. TÜRK TELEKOM PİLOT HIZLANDIRMA PROGRAMI
24. ÜSKÜDAR FİKİR SANAT KULUÇKA MERKEZİ
25. YILDIZ KULUÇKA MERKEZİ
26. VIVEKA